Ay evresi döngüsünü, aydınlanmayı ve yeni ay, çeyrekler ile dolunayın arkasındaki geometriyi sade dille açıklayan rehber. Astronomik hesaplama kültürel veya sembolik yorumlardan ayrı tutulur.
Ay evresi aydınlanma geometrisidir
Ay evresi Güneş-Dünya-Ay geometrisini ve Dünya'dan görülen aydınlatılmış Ay yarımküresinin oranını izler. Tam evre döngüsü olan sinodik ay yaklaşık 29.53 gündür. Uzak yıldızlara göre ölçülen yörünge dönemi olan yaklaşık 27.32 günlük yıldız ayıyla aynı değildir. Döngü genellikle sekiz ana aşamayla açıklanır: yeni ay, büyüyen hilal, ilk dördün, büyüyen şişkin ay, dolunay, küçülen şişkin ay, son dördün ve küçülen hilal. Aydınlanma sürekli değiştiği için sınırlar gelenekseldir.
Aydınlanma, uzaklık ve yerel zaman farklı büyüklüklerdir
Aydınlık oranı evreyi, uzaklık eliptik yörüngedeki konumu açıklar ve ufuk üzerindeki yükseklik gözlemci konumuna ve zamana bağlıdır. Perigee veya apogee evreyi tanımlamaz. Ay doğuşu, Ay batışı ve kulminasyon da tek evre için sabit değildir, bu nedenle GeoLira yerel astronomik bağlamı aydınlanma yüzdesinden ayrı hesaplar. Yeni aydan dolunaya aydınlık oranı büyür, dolunaydan sonraki yeni aya küçülür. İlk ve son dördün diskin dörtte birinin aydınlandığı anlamına gelmez: Dünya'dan diskin yaklaşık yarısını görürüz, dördün ise döngüdeki konumu ifade eder. Aynı evre Dünya genelinde aynı anda gerçekleşir, ancak parlak bölümün ufka göre yönü yarımküreye, enleme ve gözlem zamanına göre değişir.
Neden her ay tutulma olmaz
Ay'ın yörüngesi Dünya'nın Güneş çevresindeki yörünge düzlemine yaklaşık 5 derece eğiktir. Bu nedenle çoğu yeni ay veya dolunay tutulma için gereken kesin hizalamanın üstünden veya altından geçer. Tutulma ayrıca Ay'ın yörünge düğümüne yakın olmasını gerektirir. Ay evresi astronomik hesaplamadır ve GeoLira'da sembolik yorumdan ayrı kalır. Evre tek başına Ay doğuş ve batış zamanını, ufuk üzerindeki yüksekliği, Dünya'ya uzaklığı veya yerel hava koşullarındaki görünürlüğü belirlemez. Bu büyüklükler zaman ve konuma dayalı ayrı hesaplamalar gerektirir.